-
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku Polska musiała połączyć trzy różne systemy gospodarcze zaborców. Przemysł był rozrzucony, a sieć kolejowa nie tworzyła spójnej całości. Mimo prób stabilizacji, w tym reformy walutowej Władysława Grabskiego w 1924 roku, która wprowadziła złotego, kraj nadal był mocno zależny od rynków zachodnich. Dane z pierwszej połowy lat dwudziestych pokazują tę…
-
Dossier n°63 | Tricontinental: Instytut Badań SpołecznychKwiecień 2023 Zanim Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła pandemię w marcu 2020 roku, biedniejsze kraje świata już zmagały się z poważnym i trudnym do spłacenia zadłużeniem. Według danych Banku Światowego, w latach 2011–2019 „dług publiczny w grupie 65 krajów rozwijających się wzrósł średnio o 18 procent PKB – w niektórych…
-
Wprowadzenie: Marksizm bez rewolucji W okresie zimnej wojny zachodni imperializm dokonał strategicznego manewru: zamiast jedynie zwalczać idee socjalistyczne, postanowił przekształcić i neutralizować ich rewolucyjny potencjał. Jak pisał włoski filozof Domenico Losurdo, powstał wówczas „Zachodni Marksizm” – akademicka, sterylna wersja teorii Marksa, odcięta od masowej walki klasowej. Równolegle promowano „demokratyczny socjalizm”, jako „przyjazną twarz” lewicy, akceptowalną…
-
Dossier nr 91Tricontinental: Instytut Badań SpołecznychSierpień 2025 Wprowadzenie We wrześniu 2023 roku, po zamachach stanu dokonanych przez progresywne frakcje wojskowe, przywódcy Burkina Faso, Mali i Nigru zebrali się w Bamako (Mali), aby podpisać Kartę Liptako-Gourma ustanawiającą Sojusz Państw Sahelu (AES).¹ Artykuł VI karty brzmi: Każde naruszenie suwerenności i integralności terytorialnej którejkolwiek ze stron umowy będzie…
-
Walka klas motorem dziejów. Idealizm historyczny a materializm historyczny. Na przestrzeni dziejów zmieniały się ustroje polityczne, motorem ich zmianjest zmiana stosunków społecznych produkcji, zwanych formacjamiekonomicznymi. Zmiany społeczno-ekonomiczne zachodzą więc w efekciezmian w zaawansowaniu środków produkcji. Innymi słowy zmianaspołecznych stosunków produkcji, wymusza zmianę ustroju. Nie odwrotnie. Zmiany formacji ekonomicznych Każdy bourgeois wie, że na przestrzeni dziejów…
-
I. Późny kapitalizm finansowy przed I wojną światową (1870–1914) Narodziny kapitalizmu monopolistycznego Już pod koniec XIX wieku kapitalizm w krajach rozwiniętych przekształcił się w kapitalizm monopolistyczny i finansowy. Najważniejsze procesy: Kluczowe postacie i ośrodki: Miasta finansowe: Ten etap został opisany przez W.Lenina w pracy „Imperializm jako najwyższe stadium kapitalizmu” (1916). II. Powstanie Rezerwy Federalnej (1913)…
-
System kapitalistyczny cierpi na cykliczną chorobę: kryzys nadprodukcji, będący strukturalnym kryzysem kapitału. Wtedy spadają zyski, rośnie bezrobocie, realne płace topnieją, a społeczeństwo zaczyna się burzyć. Klasyczna lewicowa odpowiedź brzmi: organizować, strajkować, zmieniać własność. Ale kapitał uczył się przez stulecia. Elity wielkiego biznesu doskonale rozumieją, czym jest walka klas. Ich think tanki, ekonomowie i socjotechnicy analizują…
-
20 lutego, 2026 Właśnie minęła 180 rocznica Rabacji Galicyjskiej, kiedy w lutym 1846 roku na terenie Galicji Zachodniej, rozgorzał bunt chłopów. Rabacja z punktu widzenia analizy klasowej miała słuszne założenia – wystąpienie chłopów przeciwko feudalnemu uciskowi i wyzyskowi przez szlachtę. Był to niewątpliwie wybuch (choć zdetonowany przez siły imperialne) długo tłumionej nienawiści klasowej wobec systemu…
-
„Cesarz odszedł — generałowie zostali“ Hitler nie był założycielem NSDAP. „Wolny związek robotniczy dla osiągnięcia pomyślnego pokoju“, z którego rozwinęła się później NSDAP, założony został 7 marca 1918 r. w Monachium przez niejakiego Antona Drechslera. „Wolny związek“ propagował hałaśliwe, imperialistyczne hasła „wojny aż do zwycięskiego końca“, jednak bez większego powodzenia. Kiedy 5 stycznia 1919 r.…
-
Neokolonializm jako współczesna forma imperializmu Neokolonializm jest nieuniknionym produktem monopolistycznego kapitału w erze imperializmu. Stanowi system globalnej eksploatacji, w którym finansowy kapitał metropolii dominuje nad gospodarkami krajów, zależnych poprzez mechanizmy ekonomiczne, polityczne i wojskowe, często bez bezpośredniej administracji kolonialnej. Mechanizmy neokolonialnej dominacji Próby wyjścia poza system: Analiza przypadków Iran: Antyimperialistyczny opór teokratycznej republiki Rewolucja Islamska…
-
George Orwell współpracował z brytyjskimi służbami specjalnymi pod koniec życia, a jego dzieła były później wykorzystywane przez agencje wywiadowcze w tym CIA. Poniższa tabela podsumowuje kluczowe dowody tej współpracy: Podmiot / Wydarzenie Rodzaj współpracy / Wykorzystania Okres / Kontekst Information Research Department (IRD) Dostarczenie listy 35-38 osób „niegodnych zaufania”; wsparcie propagandowe 1949 r., okres zimnej…
-
Zestawiono w układzie dzień po dniu. Każda data zawiera jedno z: proklamacje niepodległości, zwycięskie bitwy i kampanie wyzwoleńcze, przełomowe manifesty i porozumienia, kluczowe akty oporu, narodziny/śmierci przywódców symbolicznie upamiętniane przez ruchy wyzwoleńcze oraz wydarzenia anty‑neokolonialne. Styczeń 1 I Haiti 1804 – proklamacja niepodległości (pierwsza republika czarnych niewolników).2 I Kuba 1959 – zwycięstwo rewolucji; oddziały Che…
-
Minęło już 8 lat od zakończenia produkcji jednego z najpopularniejszych seriali TVP pt. Ranczo. Większość zapewne kojarzy tytuł, a być może była jego fanami, którzy co niedzielę wieczór zasiadali przed telewizorem w oczekiwaniu na kolejny odcinek, a po zakończeniu nowego sezonu oglądali powtórki na kanale TVP Seriale. Serial ten, wielokrotnie nagradzany w plebiscytach i przyciągający…
-
Polityka, przemoc i narracje w cieniu geopolityki Współczesne konflikty zbrojne nie toczą się już tylko na polach bitew. Równie istotna jak realne działania wojenne jest walka o język, symbole i klasyfikacje. W tym kontekście pytanie, czy Hezbollah, Hamas i Ansar Allah (Huti) są organizacjami terrorystycznymi, nie jest jedynie kwestią oceny ich metod, lecz także tego,…
-
„To była konieczność, by ocalić miliony istnień” – tak przez dekady tłumaczono światu decyzję o zrzuceniu bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki. Jednak coraz więcej historyków, dokumentów i świadectw pokazuje, że za tą oficjalną wersją kryje się złożona gra polityczna, interesy geostrategiczne i celowe przemilczenia. Co naprawdę doprowadziło do użycia bomby atomowej? Jakie były motywy…
-
Zarządza dziesięcioma bilionami dolarów. Ma udziały w tysiącach firm na całym świecie – od Apple’a po Shell. Doradza rządom, inwestuje w rozwój zbrojeń, dyktuje reguły zrównoważonego rozwoju, a jednocześnie zarabia na paliwach kopalnych. Nie ma armii ani flagi, ale ma władzę, jakiej nie posiada żaden rząd. Czym jest BlackRock i co oznacza jego rosnąca potęga…
-
„Terroryzm, którego dziś doświadczamy, pochodzi z imperializmu” – prezydent Burkina Faso Ibrahim Traoré do prezydenta Władimira Putina „Oprócz obrony i bezpieczeństwa istnieje jeszcze jedna ważna sfera – nauka i edukacja. Chcielibyśmy, aby Rosja nauczyła młodych Burkińczyków nauki, abyśmy mogli rozwijać własną produkcję, przemysł i inżynierię” – powiedział Traoré Putinowi podczas ich spotkania po Dniu Zwycięstwa.…
-
Idzie kapitał, nieborakLecz dokąd, ach dokąd tak kroczy?Cel jego nieskończonyNie zmierzą go ludzkie oczy Chce nieskończony wieść żywotSubstancję swą zwiększać wiecznieNie zna ni kresu ni miaryLecz naprzód iść musi koniecznie A idąc krew ludzką pijeKoślawi ludzkie żywotyInaczej rosnąć nie umieInaczej żyć nie ma ochoty Choć z picia krwi ludzkiej wyrastaSam nie ma ni krwi ani…
-
Antykomunizm. Cztery elementarne ideologie legitymizujące kapitalizm i ich antykomunizmy